
ភាគីជប៉ុននៅមិនទាន់ឆ្លើយតបចំពោះការបដិសេធរបស់លោក ហ៊ុន សែន មិនព្រមចរចានយោបាយនឹងបក្សប្រឆាំងនៅឡើយទេ មកទល់នឹងពេលនេះ។ អ្នកវិភាគនយោបាយលើកឡើងថា លោក ហ៊ុន សែន មិនត្រូវបដិសេធសំណើភាគីជប៉ុន ជាម្ចាស់ជំនួយដ៏ធំមួយរបស់កម្ពុជា ដែលស្នើឲ្យ គណបក្សប្រឆាំង និងគណបក្សកាន់អំណាចចរចា ដើម្បីបញ្ចប់វិបត្តិនយោបាយនៅកម្ពុជានោះទេ។
អ្នកវិភាគនយោបាយលើកឡើងថា លោក ហ៊ុន សែន ត្រូវតែឆក់ឱកាសល្អនេះ ដែលរដ្ឋាភិបាលជប៉ុន ជាសមាជិកហត្ថលេខីនៃកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស បានដើរតួនាទីជាអ្នកសម្របសម្រួលនយោបាយ ចង់ឲ្យមេដឹកនាំខ្មែរដោះស្រាយជម្លោះនយោបាយរវាងខ្មែរ និងខ្មែរបែបនេះ។
លោកបណ្ឌិត មាស នី មានប្រសាសន៍ថា លោក នាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន មិនត្រូវបដិសេធសំណើជប៉ុន ដែលជំរុញឲ្យងាកមកតុចរចាជាមួយបក្សប្រឆាំងនោះទេ ដើម្បីបញ្ចប់ជម្លោះនយោបាយនាពេលបច្ចុប្បន្ន នៅខណៈរបបរបស់លោក កំពុងរងការដាក់ទណ្ឌកម្មពីសហគមន៍អន្តរជាតិកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរនោះ។ លោកបញ្ជាក់ថា ជម្រើសដ៏ល្អសម្រាប់មេដឹកនាំបក្សប្រឆាំង និងរបបលោក ហ៊ុន សែន ត្រូវតែរកវិធីសមស្របមួយ ដើម្បីដើរតាមគន្លងប្រជាធិបតេយ្យឡើងវិញ បើមិនដូច្នោះទេ កម្ពុជានឹងមានទាំងវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច និងវិបត្តិនយោបាយកាន់តែខ្លាំងថែមទៀត៖ «កាលពីមុនមកយើងឃើញប្រទេសមជ្ឈិមប្រទេសបានបង្ហាញជំហរដាក់ទណ្ឌកម្មលើរដ្ឋាភិបាល ក៏ប៉ុន្តែសម្រាប់ជប៉ុនវិញបានរក្សានូវភាពអព្យាក្រឹត្យ ហើយឥលូវនេះ ជាលើកទី១ហើយ ដែលជប៉ុនបង្ហាញការសម្របសម្រួលឲ្យខ្មែរងាកមកតុចរចា ហើយខ្ញុំសង្ឃឹមថា ជប៉ុននឹងជំរុញរដ្ឋាភិបាលបន្ថែមទៀត ដើម្បីមានដំណោះស្រាយ»។
លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន កាលពីថ្ងៃទី២៣ មីនា បដិសេធសំណើរបស់ភាគីជប៉ុន ក្រោយពីជំនួបតំណាងរដ្ឋមន្ត្រីរបស់ជប៉ុនថា លោកមិនចរចាជាមួយគណបក្សសង្គ្រោះជាតិឡើយ ហើយថាវប្បធម៌សន្ទនារវាងលោក និងលោក សម រង្ស៊ី លែងមានប្រសិទ្ធភាពទៀតហើយ។ កាលពីថ្ងៃពុធទី២១ មីនា លោក ហ៊ុន សែន ថ្លែងទាំងមានកំហឹងថា ការដុតរូបទីមោង លោកដែលលោកអះអាងថា គណបក្សប្រឆាំងនៅពីក្រោយ ជាការវ៉ៃដែកគោលើក្ដារមឈូសគណបក្សប្រឆាំង និងបិទផ្លូវចរចាតែម្ដង៖ «ចាំតែចរចាតើ៎! ហ៊ុន សែន អត់ត្រូវការចរចាជាមួយអ្នកណាទាំងអស់។ ចរចាជាមួយអាអ្នកជាប់គុក អត់ចរចាទេ អាក្រុមជាប់គុក ដែលត្រូវគេរម្លាយហើយ គឺគ្មានការចរចា អ្នកណាចង់ធ្វើអីធ្វើទៅ! ដឹងថាគន្លឹះនៅនឹងដៃ ហ៊ុន សែន ហើយទៅដុតរូប ហ៊ុន សែន វាមិនចប់។ មិនមែន ហ៊ុន សែន ដាក់អន្ទាក់ទេ ប៉ុន្តែ អ្នកឯងទៅផុតគំនូសក្រហមទៅហើយ។ អ៊ីចឹងបានសេចក្ដីថា អ្នកឯងស្ទើរភ្លើងណាស់ខាងនយោបាយ អ្នកឯងគួរមានការអត់ធ្មត់ ហើយអ្នកឯងសុំទទូចសុំការចរចាល្អជាង»។
ឆ្លើយតបនឹងការចោទប្រកាន់នេះ លោក សម រង្ស៊ី ប្រធានចលនាសង្គ្រោះជាតិ មានប្រសាសន៍ថា ពលរដ្ឋខ្មែរនៅទូទាំងលោក ធ្វើបាតុកម្មប្រឆាំង ឬដុតរូបទីងមោងរូបលោក ហ៊ុន សែន នោះ មិនមែនគណបក្សប្រឆាំងនៅពីក្រោយខ្នង ឬរូបលោកនៅពីក្រោយអ្វីទេ ប៉ុន្តែទង្វើដឹកនាំផ្ដាច់ការរបស់លោក ហ៊ុន សែន ទៅវិញទេ ដែលធ្វើប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរនៅលើសាកលលោកទ្រាំមិនបាន នូវទង្វើហិង្សាក្នុងរបបរបស់លោក ដូចជាការចាប់ចងលោក កឹម សុខា និងអ្នកដទៃទៀត ការបាញ់សម្លាប់មនុស្សក្រៅប្រព័ន្ធច្បាប់ជាដើម៖ «ខ្ញុំសុំឲ្យលោក ហ៊ុន សែន បើកភ្នែកទាំងពីររបស់លោកឲ្យធំ មើលពិភពលោក ថាតើប្រជាពលរដ្ឋនៅលើពិភពលោកចំពោះប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរនៅលើបាតុកម្មប្រឆាំងលោក ថាតើខ្ញុំជាអ្នកនៅពីក្រោយឬយ៉ាងណា? ខ្ញុំឯណាទៅនៅក្រោយអ្នកធ្វើបាតុកម្មទាំងនោះ ខ្ញុំគ្មានតួនាទីអីនៅក្នុងបក្សសង្គ្រោះជាតិទៀតទេ ព្រោះលោកបានរំលាយអស់ទៅហើយ ការពិតលោក ហ៊ុន សែន គាត់ធ្វើខុសឆ្គងខ្លាំងពេក ហើយគាត់ភ័យមកចោទខ្ញុំថាជាអ្នកនៅពីក្រោយទៅវិញ»។
បន្ថែមពីនេះទៀត លោក សម រង្ស៊ី ព្រមានថា បើសិនជា លោក ហ៊ុន សែន នៅតែរឹងទទឹងមិនងាកមកតុចរចាទេ ចលនាសង្គ្រោះជាតិគ្មានជម្រើសអ្វី ត្រូវអំពាវនាវឲ្យប្រជាពលរដ្ឋទាំងអស់ងើបឈរឡើង ដើម្បីធ្វើបាតុកម្មប្រឆាំងរបបលោក ហ៊ុន សែន ហើយអំពាវនាវឲ្យកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធទាំងអស់ ត្រូវឈប់ការពាររបបលោក ហ៊ុន សែន។ ទោះបីជាយ៉ាងណាដោយ សម រង្ស៊ី បានប្រកាសគាំទ្រគំនិតផ្ដួចផ្ដើមរបស់ជប៉ុនឲ្យមានការចរចានយោបាយ៖ «តាមតែចិត្តហ៊ុន សែន បើយើងរំពឹងថា ហ៊ុន សែន ចង់ចរចា គាត់ចិត្តទូទូលាយ ចង់ឲ្យខ្មែរបានសុខ ចង់ឲ្យប្រទេសជាតិរុងរឿងគ្មានផ្លូវទេ គាត់ចង់តែក្រាញអំណាច គាត់លក់ខ្ទេចលក់ខ្ទី កាត់ដីឲ្យយួន នាំយួន នាំចិនចូលពេញស្រុក គាត់ធ្វើខុសច្រើនណាស់ ដូច្នេះ គាត់ក្រាញអំណាច ដូច្នេះគ្មានសង្ឃឹមទេ ទាល់តែបង្ខំគាត់ឲ្យចុះចេញពីតំណែង ហើយបើគាត់ចង់បានសុខ យើងមានផ្លូវឲ្យគាត់ចុះដោយសម្រួល ហើយឲ្យគាត់និងក្រុមគ្រួសារបានសុខ»។
ជប៉ុនគឺជាម្ចាស់ជំនួយដ៏ធំសម្រាប់កម្ពុជា ក្រៅពីចិន។ កាលពីថ្មីៗនេះ រដ្ឋាភិបាលជប៉ុនបានផ្ដល់ជំនួយឥតសំណងដល់សាលាក្ដីខ្មែរក្រហមចំនួន១លានដុល្លារបន្ថែមទៀត និងបានផ្ដល់ជំនួយជាហិបឆ្នោតចំនួន ១ម៉ឺន ហិបឆ្នោត ដែលមានតម្លៃជាទឹកប្រាក់សរុបជាង ៧លាន ៥សែនដុល្លារ កាលពីខែកុម្ភៈកន្លងទៅ នៅខណៈសហគមន៍អឺរ៉ុប និងអាមេរិកបានផ្អាកជំនួយដល់កិច្ចការរៀបចំការបោះឆ្នោតទាំងស្រុង។
នាយកប្រតិបត្តិអង្គការខុមហ្វ្រែល (Comfrel) លោក គល់ បញ្ញា មានប្រសាសន៍ថា រដ្ឋាភិបាលជប៉ុនជំរុញឲ្យលោក ហ៊ុន សែន វិលទៅរកតុចរចាជាមួយបក្សប្រឆាំងវិញនេះ គឺជាកាយវិកាយទទួលខុសត្រូវរបស់ជប៉ុន។ លោកថា ជប៉ុនបានសន្យាថា នឹងជួយលើការកិច្ចការបោះឆ្នោតផ្នែកជំនួយបច្ចេកទេស ទៅតាមអ្វីដែលលោក ហ៊ុន សែន បានស្នើសុំឲ្យជប៉ុនជួយ នៅក្រោយពីគណបក្សជាប់ឆ្នោតទាំងពីរ គឺគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ និងគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា បានបញ្ចប់ជម្លោះនយោបាយកាលពីឆ្នាំ២០១៤នោះ។ លោក គល់ បញ្ញា សង្កត់ធ្ងន់ថា របបក្រុងភ្នំពេញមិនអាចរៀបចំការបោះឆ្នោតដោយគ្មានវត្តមានគណបក្សប្រឆាំងបានឡើយ៖ «ខាងភាគីជប៉ុនគេមានការប្រុងប្រយ័ត្នហើយ គេមិនអាចឲ្យកម្ពុជាចេះតែប្រព្រឹត្តិដំណើរការបោះឆ្នោតទៅ មិនអាចទេ គឺជប៉ុនចង់ឲ្យមានការបោះឆ្នោតដោយត្រឹមត្រូវដែរ ព្រោះជប៉ុនក៏មានអ្នកវិនិយោគច្រើនដែរនៅកម្ពុជា ដូច្នេះជប៉ុនក៏ត្រូវការប្រជាធិបតេយ្យ និងស្ថិរភាពដែរ»។
លោក គល់ បញ្ញា អះអាងថា អង្គការខុមហ្វ្រែលរបស់លោក បានត្រៀមខ្លួនជាស្រេច ក្នុងការឃ្លាំមើលការបោះឆ្នោតសាកលនៅខែកក្កដាឆ្នាំ២០១៨ខាងមុខ ពីព្រោះលោក មានសុទិដ្ឋិនិយមថា គណបក្សប្រឆាំងនឹងមានវត្តមានក្នុងការចូលរួមការបោះឆ្នោត។ លោកថា ជប៉ុនគឺជាសមាជិកមួយក្នុងចំណោមប្រទេសដទៃទៀត ដែលបានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីសឆ្នាំ១៩៩១ ហើយជប៉ុនបានផ្ដល់ជំនួយដល់កម្ពុជាតាំងពីពេលនោះមក បញ្ហានេះ ជប៉ុន មិនអាចប្រលែងកម្ពុជាឲ្យដើរប្រាសចាកពីប្រជាធិបតេយ្យបានឡើយ។
អ្នកវិភាគនយោបាយលោក មាស នី បញ្ជាក់ថា ប្រទេសទាំង៤៥ បានសម្រេចថ្កោលទោសរបបក្រុងភ្នំពេញនេះប្រទេសទាំងនោះនឹងមានវិធានការបន្ទាប់ទៀតទៅលើរបបក្រុងភ្នំពេញកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរជាមុន ប្រសិនបើ លោក ហ៊ុន សែន នៅតែរឹងទទឹងមិនចង់វិលមករកតុចរចានោះ។ សេចក្ដីថ្លែងការណ៍របស់ក្រុមប្រទេសទាំង៤៥នោះ បានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថា សហគមន៍អន្តរជាតិមិនអនុញ្ញាតឲ្យលោក ហ៊ុន សែន បំផ្លាញលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យបន្តទៅទៀតឡើយ៕