
មជ្ឈមណ្ឌលកម្ចាត់មីនកម្ពុជាហៅកាត់ស៊ីម៉ាក់ (CMAC) សហការជាមួយអាជ្ញាធរជាតិអាវុធគីមីរបស់ក្រសួងការពារជាតិ និងអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន បានរកឃើញទីតាំងកប់គ្រាប់គីមី ១គ្រាប់ហើយ ក្នុងចំណោមគ្រាប់គីមីចំនួន ២គ្រាប់ ដែលកប់ក្នុងបរិវេណវត្តគគីរ និងសាលាបឋមសិក្សាគគីរ ឃុំគគីរ ស្រុករមាសហែក ខេត្តស្វាយរៀង។
អគ្គនាយកមជ្ឈមណ្ឌលកម្ចាត់មីនកម្ពុជា លោក ហេង រតនា ថ្លែងប្រាប់អាស៊ីសេរី ឲ្យដឹងកាលពីថ្ងៃទី៤ ខែតុលា នេះថា ផែនការរុករក និងដោះគ្រាប់នេះ នឹងចំណាយរយៈពេលយ៉ាងយូរបំផុតចំនួន ១០ថ្ងៃ ឬឆាប់ជាងនេះតាមដែលអាចធ្វើទៅបាន អាស្រ័យលើកត្តាអំណោយផលពីអាកាសធាតុ និងកត្តាបន្ទាប់បន្សំមួយចំនួនផ្សេងទៀត។ លោកថា ចំពោះការដោះគ្រាប់គីមីនេះ ផ្អែកតាមគោលការណ៍សុវត្ថិភាព ត្រូវធ្វើឡើងមួយទីតាំងម្ដងៗ ពោលគឺមិនអាចដោះគ្រាប់ទាំងពីរក្នុងពេលតែមួយបាននោះទេ។ លោកថា គ្រាប់គីមី ទី២ អាចស្ថិតនៅឆ្ងាយពីគ្រាប់គីមីទី១ ប្រមាណជា ៦០ ម៉ែត្រ៖ «ឥឡូវនេះយើងរកឃើញហើយ យើងកំពុងតែ... វាស្មុគស្មាញច្រើនដែរ ដោយសារភ្លៀងផង ហើយដោយសារតែតំបន់ហ្នឹងនៅក្បែរអាគារ អ៊ីចឹងការប្រើឧបករណ៍រាវហ្នឹងវាឆ្លងច្រើន។ ប៉ុន្តែយើងសង្ឃឹមថា យើងធ្វើនៅក្នុងមួយកន្លែង ប្រើពេលវេលាពី២ ទៅ ៥ថ្ងៃ ក្នុងការសម្អាតមួយទីតាំងទៅមួយទីតាំង។ យើងប្រឹងស្រូតមិនឲ្យយូរ វាពិបាកក្នុងការគ្រប់គ្រងកម្លាំងប្រតិបត្តិការផង និងពាក់ព័ន្ធនឹងប្រជាជនផង»។
លោក ហេង រតនា ឲ្យដឹងបន្ថែមទៀតថា បញ្ហាប្រឈម និងការលំបាកមួយចំនួនដែលក្រុមជំនាញរបស់លោកជួបប្រទះក្នុងបេសកកម្មដោះគ្រាប់គីមីនេះ ក្រៅពីបញ្ហាកត្តាអាកាសធាតុ នៅមានករណីដូចជា ទីតាំងគ្រាប់គីមីនេះ ស្ថិតនៅក្បែរអាគារសាលាឆាន់ វិហារ សាលារៀន អណ្ដូងទឹកជាដើម ដែលធ្វើឲ្យការរុករកមានការពិបាក ដោយសារតែបច្ចេកទេសឧបករណ៍រាវអាចទទួលរងនូវការឆ្លង និងរំខានផ្សេងៗ។ យ៉ាងណាក៏ដោយ លោកថា ដោយសារតែជំនាញដែលក្រុមរបស់លោកធ្លាប់ទទួលបានការហ្វឹកហ្វឺន ហើយមានសម្ភារៈច្រើនប្រភេទ ក្រោមជំនួយឧបត្ថម្ភពីសំណាក់សហរដ្ឋអាមេរិក ទើបធ្វើឲ្យប្រតិបត្តិការរុករកគ្រាប់គីមីនេះបានប្រព្រឹត្តទៅល្អ។ លោកបញ្ជាក់ថា សម្រាប់ប្រតិបត្តិការថ្ងៃទី៣ គឺនៅថ្ងៃទី០៥ ខែតុលា នេះ នឹងមានជំនាញការអាមេរិកាំង ទៅចូលរួមសហការជួយជាមួយក្រុមដោះគ្រាប់គីមីរបស់លោក។
លោក ហេង រតនា បញ្ជាក់ថា ក្រុមជំនាញរបស់លោកនៅមិនទាន់អាចវាយតម្លៃលម្អិតអំពីផលប៉ះពាល់ និងឥទ្ធិពលរបស់គ្រាប់គីមីនេះឡើយទេ ដោយលោកថា តាមការពិភាក្សាគ្នាជំហានដំបូង តម្រូវឲ្យមានការឆ្លងកាត់ទីពិសោធន៍មួយចំនួនទៀត ដើម្បីបញ្ជាក់សារធាតុគីមីនេះឲ្យបានកាន់តែច្បាស់។ លោកបញ្ជាក់បន្ថែមថា ខាងមន្ត្រីជំនាញនឹងធ្វើការសិក្សាលម្អិតដោយឡែកមួយទៀតអំពីការបន្សាបសារជាតិគីមីទាំងនេះ។
អគ្គលេខាធិការរងនៃអាជ្ញាធរជាតិអាវុធគីមី លោក កេ ដា បានឲ្យអាស៊ីសេរី ដឹងកាលពីថ្ងៃពុធ ទី៤ ខែតុលា ថា មានប្រជាពលរដ្ឋចំនួនពីរភូមិនៅជិតវត្តគគីរ ត្រូវបានជម្លៀសចេញ គឺភូមិគគីរ និងភូមិត្រពាំងស្គុន សរុបប្រមាណ ២១៤ គ្រួសារ ស្មើនឹងជាង ៨០០នាក់។ លោកថា ករណីជម្លៀសនេះ មិនមែនជាករណីជម្លៀសធ្ងន់ធ្ងរនោះទេ ដោយគ្រាន់តែតម្រូវឲ្យពលរដ្ឋដែលនៅជុំវិញបរិវេណនោះ ត្រូវចាកចេញជាបណ្ដោះអាសន្ន ពីតាំងនោះ ក្នុងអំឡុងពេលដែលសមត្ថកិច្ចជំនាញកំពុងបំពេញប្រតិបត្តិការ ហើយពលរដ្ឋអាចចូលមកកាន់ទីតាំងនេះវិញបាន ក្រោយពេលបញ្ឈប់ប្រតិបត្តិការ៖ «រឿងនេះមិនមែនជាជម្លៀសអីធ្ងន់ធ្ងរនោះទេ... គ្រាន់តែអញ្ជើញគាត់ ពេលដែលយើងធ្វើគាត់ត្រូវចេញ ឈប់ធ្វើគាត់ចូលទៅវិញ។ មិនមែនជាជម្លៀសអី... ដឹកជញ្ជូនអីវ៉ាន់អីទេ។ ប្រជាជនគាត់សប្បាយរីករាយនឹងដើរចេញ ដោយសារតែគាត់ឭរឿងហ្នឹងយូរហើយ។ រឿងនេះមិនមែនកើតឡើងដោយអាជ្ញាធរហ្នឹងទៅរកឃើញទេ គឺប្រជាជនគាត់រាយការណ៍ ក្រោយពេលដែលយើងសាងសង់សាលាឆាន់ហ្នឹង ដែលគាត់ខ្លាចវាប៉ះពាល់សាលាឆាន់គាត់។ អ៊ីចឹងហើយសាក្សីដែលឃើញហ្នឹង គាត់រាយការណ៍»។
ទាំងអគ្គនាយកមជ្ឈមណ្ឌលកម្ចាត់មីនកម្ពុជា លោក ហេង រតនា និងអគ្គលេខាធិការរងនៃអាជ្ញាធរជាតិអាវុធគីមី លោក កេ ដា ព្យាយាមមិនផ្ដល់អត្ថាធិប្បាយលម្អិតជុំវិញគម្រោងចំណាយថវិកាសម្រាប់ប្រតិបត្តិការបេសកកម្មដោះគ្រាប់គីមីនេះ ដោយលោកទាំងពីរមានប្រសាសន៍ថា ខាងអាជ្ញាធរធ្វើការតាមការបញ្ជា និងថវិកាបែងចែកពីរដ្ឋាភិបាល។
ក្រៅពីថ្លែងអំណរគុណចំពោះប្រជាពលរដ្ឋ និងអាជ្ញាធរមូលដ្ឋានដែលបានចូលរួមសហការណ៍ស្ដាប់តាមការណែនាំរបស់ក្រុមជំនាញរបស់លោក តាមគោលការណ៍សុវត្ថិភាព អគ្គនាយកមជ្ឈមណ្ឌលកម្ចាត់មីនកម្ពុជា លោក ហេង រតនា ស្នើឲ្យប្រជាពលរដ្ឋមូលដ្ឋានជឿទុកចិត្តទៅលើសមត្ថភាពប្រតិបត្តិការក្រុមរបស់លោក៖ «សុំឲ្យគាត់ជឿទុកចិត្តទៅលើសមត្ថភាពប្រតិបត្តិការរបស់យើង យើងខិតខំធ្វើយ៉ាងម៉េចឲ្យធានាសុវត្ថិភាពបំផុតចំពោះប្រជាពលរដ្ឋក៏ដូចជាកូនចៅ ប្រជាពលរដ្ឋ ជាពិសេសក្មួយៗ សិស្សានុសិស្សនៅទីនោះ។ មិនបន្សល់ទុកនៅអ្វីដែលជាការព្រួយបារម្ភដល់ពួកគាត់ទៀតទេ។ ហើយសុំឲ្យពួកគាត់ចូលរួមប្រសិនបើមានព័ត៌មានអ្វីថ្មី ហើយប្លែកដែលគិតថាមានពាក់ព័ន្ធទៅហ្នឹងអាវុធជាតិផ្ទុះនេះ សុំឲ្យរាយការណ៍ដល់កម្លាំងមានសមត្ថកិច្ចដើម្បីឲ្យយើងជួយដល់ពួកគាត់»។
គ្រាប់គីមីដែលបន្សល់ទុកតាំងពីសម័យសង្គ្រាមនេះ ត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន សែន ប្រើប្រាស់ជាប្រធានបទដើម្បីរិះគន់សហរដ្ឋអាមេរិក។ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ធ្លាប់បានចំអកឲ្យអាមេរិកជាសាធារណៈថា អាមេរិកមិនដែលអើពើនឹងការស្នើសុំរបស់លោកឲ្យជួយសម្អាត និងប្រមូលយកគ្រាប់គីមីបន្សល់ទុកតាំងពីសម័យសង្គ្រាមកប់ក្នុងដីនៅខេត្តស្វាយរៀងនេះ បើទោះជាលោកត្រូវរង់ចាំរហូតដល់ថ្ងៃស្លាប់ក៏ដោយ។ លោក ហ៊ុន សែន ថា រដ្ឋាភិបាលលោកនឹងដោះស្រាយបញ្ហានេះ ដោយខ្លួនឯង តាមរយៈការប្រើប្រាស់កញ្ចប់ថវិកាពិសេសរបស់រដ្ឋាភិបាល។
ការអះអាងរបស់លោក ហ៊ុន សែន នេះ ត្រូវបានស្ថានទូតអាមេរិកបដិសេធថា មិនមែនជាការពិត។ ស្ថានទូតអាមេរិកប្រចាំក្រុងភ្នំពេញ បដិសេធថា មិនដែលធ្លាប់ទទួលបានសំណើជាផ្លូវការណាមួយពីរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាម្ដងណាឡើយ ឲ្យជួយសម្អាត និងដោះគ្រាប់គីមីនៅខេត្តស្វាយរៀងនេះឡើយ។
អាជ្ញាធរខ្មែរធ្លាប់អះអាងថា យ៉ាងហោចណាស់ សហរដ្ឋអាមេរិកបានទម្លាក់គ្រាប់បែកជិត ៣លានតោន កាលពីអំឡុងទសវត្សរ៍ទី៦០ និង៧០ ក្នុងសម័យសង្គ្រាមវៀតណាម។ ចាប់តាំងពីទសវត្សរ៍ទី៩០ រហូតមកទល់បច្ចុប្បន្ននេះ សហរដ្ឋអាមេរិកបានចំណាយថវិកាអស់ជាង ១៦០លានដុល្លារ ក្នុងកិច្ចប្រឹងប្រែងដើម្បីជួយដោះមីន និងគ្រាប់មិនទាន់ផ្ទុះនៅកម្ពុជា។ ឯកអគ្គរដ្ឋទូតអាមេរិកលោក វីល្លៀម ហៃដ៍ (William Heidt) ធ្លាប់លាតត្រដាងថា ពាក់កណ្ដាលនៃទឹកប្រាក់នេះ ត្រូវបានប្រើសម្រាប់លុបបំបាត់យុទ្ធភណ្ឌដែលទម្លាក់ដោយយន្តហោះអាមេរិកនៅភាគខាងកើតនៃប្រទេសកម្ពុជា។ ក៏ប៉ុន្តែ លោកអះអាងថា ប្រាក់ចំនួនពាក់កណ្ដាលទៀត ត្រូវបានប្រើសម្រាប់ដោះមីនរបស់ចិន សូវៀត និងវៀតណាម នៅភាគខាងលិចប្រទេស ពោលគឺនៅតាមចម្ការមីនដែលមានគ្រោះថ្នាក់ ១០ ដងលើសគ្រាប់ដែលទម្លាក់ដោយអាមេរិក៕