
បណ្ដាញអាស៊ីដើម្បីការបោះឆ្នោតដោយសេរី ដែលបានអង្កេតការណ៍បោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំ-សង្កាត់ឆ្នាំ២០១៧ នៅកម្ពុជា បានសង្កេតឃើញថា ការបោះឆ្នោតប្រព្រឹត្តទៅយ៉ាងរលូន និងអាចជួយជំរុញដំណើរការប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជា។ តែយ៉ាងណា បណ្ដាញមួយនេះបានអំពាវនាវឲ្យរដ្ឋាភិបាល ធានានូវបរិយាកាសដែលគ្មានការភ័យខ្លាចក្នុងពេលបោះឆ្នោត ដើម្បីពង្រឹងច្បាប់ និងកុំឲ្យរាំងស្ទះសុចរិតភាពក្នុងដំណើរការបោះឆ្នោត។
បណ្ដាញអាស៊ីដើម្បីការបោះឆ្នោតដោយសេរី ហៅកាត់ថា អានហ្វ្រែល (ANFREL) អបអរសាទរចំពោះជោគជ័យនៃដំណើរការបោះឆ្នោត ដែលប្រព្រឹត្តទៅយ៉ាងរលូន និងមានអត្រាអ្នកបោះឆ្នោតច្រើនជាងមុននៅទូទាំងប្រទេស។ ទោះបែបនេះក្ដី បណ្ដាញអន្តរជាតិនេះបានទទួលសេចក្តីរាយការណ៍ថា មានករណីមិនប្រក្រតីតិចតួច និងការអនុវត្តវិធានដែលកំណត់ដោយ គ.ជ.ប មិនដូចគ្នាខ្លះ។
អានហ្វ្រែល សង្កេតឃើញនៅថ្ងៃបោះឆ្នោតថា មានចំណុចប្រាសចាកមួយចំនួនពីនីតិវិធីបោះឆ្នោតស្តង់ដារ ហើយភាគច្រើនបណ្ដាលមកពីកង្វះការបណ្ដុះបណ្ដាលមន្ត្រីបោះឆ្នោត។ អានហ្វ្រែល ក៏បានទទួលរបាយការណ៍ពីវត្តមានដ៏ច្រើនលើសលប់របស់កងកម្លាំងនៅតាមការិយាល័យខ្លះ។ បណ្ដាញអន្តរជាតិមួយនេះ ស្នើឲ្យ គ.ជ.ប អន្តរាគមន៍ករណីទាំងនេះសម្រាប់ការបោះឆ្នោតនៅឆ្នាំក្រោយ ដើម្បីកុំឲ្យពលរដ្ឋបាត់បង់ទំនុកចិត្តលើដំណើរការបោះឆ្នោត។
តំណាងអានហ្វ្រែល លោក អ៊ីឆែល ស៊ូផ្រៃឌី (Ichal Supriadi) ធ្វើសន្និសីទកាសែតបន្ថែមពីលើសេចក្តីថ្លែងការណ៍ (តាមរយៈអ្នកបកប្រែ) ស្នើឲ្យ គ.ជ.ប ពង្រឹងតម្លាភាព កែលំអពេលវេលាប្រកាសលទ្ធផលឆ្នោត និងត្រូវទប់ស្កាត់មនុស្សគ្មានភារកិច្ច កុំឲ្យចូលក្នុងការិយាល័យបោះឆ្នោត ដើម្បីកុំឲ្យពលរដ្ឋបាត់បង់ជំនឿ៖ «ជាពិសេសសម្រាប់ការបោះឆ្នោតជាតិនៅឆ្នាំក្រោយ អ្នកពាក់ព័ន្ធទូទាំងប្រទេស ទាំង គ.ជ.ប ទាំងរដ្ឋាភិបាល ទាំងគណបក្សនយោបាយ ទាំងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងអង្គការសង្គមស៊ីវិល ក៏ដូចជាក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍ ត្រូវតែរួបរួមគ្នាធ្វើការជាមួយគ្នា បញ្ចុះបញ្ចូល និងជំរុញដាក់សម្ពាធឲ្យមានការផ្លាស់ប្ដូរប្រព័ន្ធបែបនេះ។ ខ្ញុំមានជំនឿថា បើប្រៀបធៀបជាមួយការបោះឆ្នោតកន្លងមក មានការរីកចម្រើនគួរឲ្យកត់សម្គាល់ជាច្រើន»។
អានហ្វ្រែល ក៏សង្កេតឃើញសេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់អាជ្ញាធរមួយចំនួន បានបង្កបរិយាកាសបំភិតបំភ័យមុនថ្ងៃបោះឆ្នោត ដែលអាចជះឥទ្ធិពលដល់សិទ្ធិនយោបាយរបស់ពលរដ្ឋ។ បរិយាកាសបំភិតបំភ័យនេះ មិនមែនត្រឹមតែការព្រមានរបស់រដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិ លោក ទៀ បាញ់ ដែលព្រមានវាយបំបែកធ្មេញអ្នកតវ៉ាលទ្ធផលឆ្នោត ឬការប្រកាសរបស់អគ្គសេនាធិការរងកងទ័ព លោក ជា តារា ដែលប្រកាសថា កងទ័ពគាំទ្រលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ជារៀងរហូត ឬលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីផ្ទាល់ ដែលបញ្ជាក់ថា ហ៊ានកម្ចាត់មនុស្ស ១០០ ឬ ២០០នាក់ ដើម្បីបន្តគ្រប់គ្រងអំណាច។
ទន្ទឹមនឹងនេះ មានការគំរាមកំហែងដោយផ្ទាល់ចំពោះអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយក្នុងស្រុក ការប្រើប្រាស់ផ្លូវច្បាប់រឹតត្បិតសង្គមស៊ីវិល និងគណបក្សនយោបាយ ត្រូវបានបណ្ដាញអានហ្វ្រែល យល់ថា កម្ពុជា នៅមិនទាន់សម្រេចបានទីលានប្រកួតស្មើភាពដែលអនុគ្រោះបំផុតដល់លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ សេរីពហុបក្សឡើយ។ តែបណ្ដាញអានហ្វ្រែល បានសរសើរចំពោះអ្នកចូលរួមបោះឆ្នោត ដែលមានអត្រាកើនឡើង និងអង្គការសង្គមស៊ីវិលដែលជំរុញ និងចូលរួមយ៉ាងសកម្មក្នុងការបោះឆ្នោតក្រុមប្រឹក្សាឃុំ-សង្កាត់ឆ្នាំ២០១៧។
នាយកប្រតិបត្តិអង្គការតម្លាភាពកម្ពុជា លោក ព្រាប កុល មើលឃើញការសង្កេតរបស់ អានហ្វ្រែល ប្រហាក់ប្រហែលនឹងលទ្ធផលរបស់អង្គការតម្លាភាពកម្ពុជា ដែលបានដាក់ពង្រាយអ្នកសង្កេតការណ៍ឃ្លាំមើលការបោះឆ្នោតកាលពីថ្ងៃទី៤ មិថុនា៖ «ជាទូទៅ ខ្ញុំសង្កេតឃើញថា សារសំខាន់ៗដែលគាត់បានបង្ហាញ ហើយទាក់ទងនឹងការសង្កេតរបស់គាត់ហ្នឹង វាទាក់ទងនឹងការសង្កេតឃើញរបស់យើងដែរណា វាស៊ីមេទ្រីគ្នា»។
ចំណែកសមាជិកបន្ទប់ស្ថានការណ៍បោះឆ្នោត ដែលជាបណ្ដុំអង្គការសង្គមស៊ីវិលឃ្លាំមើលការបោះឆ្នោត និងបានដាក់ពង្រាយអ្នកសង្កេតការណ៍ទូទាំងប្រទេស លោក មឿន តុលា ក៏យល់ថា របាយការណ៍របស់អង្គការអន្តរជាតិឈ្មោះ អានហ្វ្រែល នេះ ស្រដៀងគ្នានឹងរបាយការណ៍របស់បន្ទប់ស្ថានការណ៍បោះឆ្នោតដែរ៖ «អ្វីដែលជាការរកឃើញរបស់គាត់ វាឆ្លុះបញ្ចាំងពីការពិតជាក់ស្ដែង ដែលកំពុងកើតមាននៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា តែទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ យើងនៅតែជឿថា ការគំរាម ការសម្លុតរបស់អ្នកនយោបាយមួយចំនួនហ្នឹង មិនសូវមានប្រសិទ្ធភាពប៉ុន្មាននោះទេ»។
អង្គការអានហ្វ្រែល នឹងដកអ្នកសង្កេតការណ៍របស់ខ្លួនចេញពីកម្ពុជា នៅថ្ងៃទី៧ មិថុនា។ មុននឹងដកអ្នកសង្កេតការណ៍ចេញ បណ្ដាញនេះសង្ឃឹមថា ការកំណែទម្រង់ការបោះឆ្នោត បានជំរុញឲ្យមានទីលានប្រកួតដោយស្មើភាព មានការពង្រឹងស្ថាប័ន គ.ជ.ប ធានាអព្យាក្រឹតភាពរបស់អាជ្ញាធររដ្ឋទាំងអស់ ការប្រើប្រាស់ និងធ្វើសវនកម្មហិរញ្ញវត្ថុក្នុងយុទ្ធនាការឃោសនាឲ្យបានគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ ជាដើម៕